چاقی ژنتیکی یکی از عوامل مهمی است که در افزایش وزن و چاقی نقش دارد. مطالعات نشان داده است که ژنتیک میتواند تاثیر بسیاری در تمایل به چاقی داشته باشد. برخی از ژنها میتوانند تأثیری در سیستم هورمونی، متابولیسم و توده بدنی داشته باشند که میتواند منجر به افزایش وزن شود. بیش از ۵۰ ژن با چاقی در ارتباط گستردهای قرار دارند. این ژنها تأثیر مستقیم کمی بر روی چاقی دارند و در تنظیم فرایندهای متابولیکی و کنترل اشتها نقش دارند. در حال حاضر، روشهای درمان ژنتیکی چاقی در مراحل آزمایشی و تحقیقاتی قرار دارند و هنوز به مرحله عملی نرسیدهاند.
یکی از روشهای درمان ژنتیکی چاقی، تغییر در عملکرد ژنهای مرتبط با چاقی است. همچنین علاوه بر روشهای درمان ژنتیکی، روشهای دیگری نیز برای کنترل چاقی وجود دارد که شامل تغییر در سبک زندگی، رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی منظم میشوند. اکثر افراد بعد از پیبردن به چاقی ژنتیکی ناامید میشوند؛ اما با رژیم ایت ایزلی حتی برای چاقی ژنتیکی نیز راه طبیعی و بدون قرص وجود دارد.
یکی از مهمترین ژنهای مرتبط با چاقی، ژن FTO است. این ژن در مغز و بافت چربی بدن بیان میشود و نقش مهمی در تنظیم اشتها و متابولیسم انرژی دارد. مطالعات نشان داده است که افراد حامل جهشهای خاص در این ژن، تمایل بیشتری به افزایش وزن و چاقی دارند. ژن دیگر MC4R نیز در سیستم هورمونی کنترل اشتها نقش داشته و جهشهای آن میتواند منجر به افزایش وزن شود. ژنهای PPARG و ADRB3 نیز در تنظیم متابولیسم چربی و انرژی بدن نقش داشته و تغییرات آنها خطر چاقی را افزایش میدهد.
آیا چیزی به اسم ژن چاقی داریم؟
مطالعات نشان داده است که ژنتیک نقش مهمی در چاقی ایفا میکند و برخی از ژنها میتوانند بهعنوان “ژن چاقی” شناخته شوند. این ژنها تأثیری در کنترل وزن بدن و متابولیسم دارند. برخی از مطالعات نشان دادهاند که بین بیش از ۵۰ ژن و چاقی ارتباط وجود دارد. این ژنها میتوانند تأثیر مستقیم کمی روی چاقی داشته باشند و در کنترل وزن بدن نقش داشته باشند. یکی از ژنهایی که بهعنوان ژن چاقی شناخته میشود، ژن PPARG است. این ژن تأثیری در تنظیم متابولیسم چربی و تخمین چربی در بدن دارد و ممکن است در افزایش وزن تأثیرگذار باشد. بااینحال، مهم است به این نکته توجه کنید که چاقی تنها به علت یک ژن خاص نیست و تعداد زیادی عوامل دیگر نیز در ایجاد چاقی نقش دارند. سبک زندگی، رژیم غذایی، سطح فعالیت بدنی و عوامل محیطی نیز تأثیر قابلتوجهی در وزن بدن دارند.
چرا حس میکنیم که ژن چاقی داریم؟
حس ژن چاقی ممکن است به دلیل تأثیر ژنتیک بر روی سیستم عصبی و هورمونی افراد در احساس وزن بدن به وجود آید. مطالعات نشان داده است که ژنتیک میتواند تا حد زیادی بر حس افراد درباره وضعیت وزنیشان تأثیر بگذارد. در یک مطالعه که بر روی ۷۰۰ جفت دوقلو انجام شده بود، مشخص شد حدود ۴۷ درصد از تفاوتهای موجود در احساس افراد درباره وزنشان به عوامل ژنتیکی برمیگردد. حتی پس از تغییراتی در شاخص توده بدنی، این حس همچنان تا ۲۵ درصد ارثی باقی میماند. مطالعات دیگری نیز نشان دادهاند تأثیر ژنتیک بر احساس زنان درباره وزن بدنشان قویتر از مردان است. هرچند هنوز ژن خاصی که عامل اصلی این تأثیر باشد شناسایی نشده است. تحقیقات بیشتر باید برای شناخت بهتر این موضوع انجام شود تا بتوان به افراد کمک کرد. داشتن یا نداشتن ژن چاق باید توسط پزشک بررسی شود؛ اما حتی در صورت داشتن ژن چاق امروزه رژیمهایی هستند که چاقی ژنتیکی را نیز از بین میبرند. برای کاهش وزن حتی در صورت داشتن چاقی ژنتیکی میتوانید از رژیم ایت ایزلی استفاده کنید. این رژیم در کنار دیگر مزایای خود به شما امکان میدهد که بتوانید با داشتن آزادی عمل در انتخاب غذا همچنان به لاغری برسید.
چاقی ژنتیکی به چه عواملی بستگی دارد؟
شناسایی ژنهای دخیل در ایجاد اعمال مرتبط با وزن بدن اهمیت زیادی دارد تا بتوان با درک بهتر از مکانیسمهای ژنتیکی آن، راهکارهای مناسبتری برای کمک به افراد ارائه داد. تاکنون ژنهای متعددی مانند BDNF، NPY و OXT شناسایی شدهاند که در سیستمهای عصبی و هورمونی مرتبط با احساسات بدنی نقش دارند. جهشهای ژنتیکی در این ژنها میتواند سبب تغییراتی در شکلگیری حس و نگرش نسبت به بدن شود. البته هنوز برای درک دقیقتر از ارتباط بین ژنتیک و احساسات بدنی، تحقیقات بیشتری لازم است. شناسایی ژنهای مؤثر و مکانیسمهای زیست مولکولی آنها میتواند راههای جدیدی برای مداخله و کمک به افراد باز کند. رژیم ایت ایزلی برخلاف دیگر رژیمها که در برابر چاقی ژنتیکی راهحلی ندارند برای این چاقی نیز راهحل دارد و میتواند به شما کمک کند در دورهای کوتاه بدون ورزش و قرص به وزن دلخواه خود برسید. چاقی ژنتیکی به عوامل متعددی بستگی دارد که عبارتاند از:
ترکیب ژنتیکی فرد: برخی ژنها مانند ژنهای FTO، MC4R و TCF7L2 خطر چاقی را افزایش میدهند.
سن و جنسیت: خطر چاقی در زنان بیشتر است و با افزایش سن نیز این خطر بیشتر میشود.
وزن والدین: اگر والدین اضافهوزن داشته باشند، فرزندان خطر بیشتری برای چاقی دارند.
سبک زندگی: عدم تحرک بدنی، رژیم غذایی نامتعادل و استرس میتواند تأثیر ژنتیک را تشدید کند.
بیماریها: بعضی بیماریها مانند هیپوتیروئیدیسم خطر چاقی را افزایش میدهند.
داروها: داروهای ضد روانپریشی و کورتیکواستروئیدها خطر چاقی را بالا میبرند.
۵ دلیل برای اینکه چاق میشویم
چاقی یکی از شایعترین مشکلات سلامتی در جهان است که از سالهای اخیر بهشدت در حال افزایش است. بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی، میزان چاقی و اضافهوزن در جوامع مختلف به طور قابلتوجهی در حال افزایش است. تحقیقات نشان میدهد چاقی تحتتأثیر عوامل مختلفی از جمله زیستمحیطی، رفتاری، اجتماعی و ژنتیکی قرار میگیرد. برخی از مهمترین عوامل دخیل در افزایش وزن و چاقی عبارتاند از:
۱. عادات تغذیه ناسالم
یکی از عوامل اصلی چاقی، عادات تغذیه ناسالم است. مصرف بیش از حد غذاهای پرچرب، شیرینیها، نوشیدنیهای شیرین، مواد غذایی پر فیبر و ناشتا، مصرف زیاد غذا در وعدههای غذایی، خوردن در شبهای دیر و… همگی میتوانند منجر به افزایش وزن و چاقی شوند.
۲. کمبود فعالیت بدنی
نداشتن فعالیت بدنی مناسب و نشستن بیش از حد مدت طولانی در جلوی تلویزیون، کامپیوتر و گوشی موبایل، عدم ورزش و تمرینات منظم، استفاده از وسایل نقلیه برای کوچهباغی کوتاه و… میتوانند باعث کاهش سوختوساز بدن و افزایش وزن شوند.
۳. عوامل روانشناختی
استرس، اضطراب، افسردگی و خستگی میتوانند باعث افزایش تمایل به خوردن بیش از حد و استفاده از غذا بهعنوان راه فرار از احساسات منفی شوند. این عوامل روانشناختی میتوانند به چاقی منجر شوند.
۴. عوامل ژنتیکی
برخی از افراد به دلیل وراثت ژنتیکی، مستعد به چاقی هستند. این افراد ممکن است سیستم متابولیسمی ضعیفتری داشته باشند که باعث افزایش وزن شده و بهسختی بتوانند وزن خود را کاهش دهند.
۵. عوامل زیستمحیطی
عوامل زیستمحیطی مانند نوع غذاهایی که در دسترس هستند، تبلیغات غذایی، اندازه قسمتهای غذایی در رستورانها و فستفودها، محیط کار و خانه که فعالیت بدنی کمتری را ممکن میسازد و… میتوانند تأثیر قابلتوجهی در افزایش وزن و چاقی داشته باشند.
راههای درمان چاقی ژنتیکی
چاقی یکی از مشکلات شایع در جامعه امروز است و معمولاً به عوامل ژنتیکی برمیگردد. درمان چاقی ژنتیکی چالشهای خاصی را ایجاد میکند و نیازمند رویکردهای متنوعی است که در ادامه به بررسی مهمترین راهکارها میپردازیم:
1-فعالیت روزمره:
فعالیت بدنی منظم و روزانه میتواند بهشدت مصرف انرژی کمک کند. انجام فعالیتهایی مانند پیادهروی سریع، دوچرخهسواری، شنا و ورزشهای بدون تجهیزات میتواند بهبود قابلتوجهی در کاهش وزن و کنترل چاقی داشته باشد. همچنین، استفاده از وسایل نقلیه عمومی بهجای خودرو، استفاده از پلهها بهجای آسانسور و ترجیحدادن فعالیتهای بدنی بهصورت گروهی مانند گروههای ورزشی و تیمهای ورزشی میتواند به میزان فعالیت بدنی افراد کمک کند.
۲- اصلاح عادات غذایی:
تغییر رژیم غذایی با تمرکز بر مواد غذایی سالم و متعادل میتواند در کاهش چاقی مؤثر باشد. محدودکردن مصرف غذاهای پرکالری و پرچرب و افزایش مصرف سبزیجات، میوهها، ماهی، غلات کامل و محصولات لبنی کمچرب میتواند به کاهش وزن کمک کند. همچنین، کاهش مصرف قند و شکر، محصولات آبنباتی و غذاهای آماده و پرفراز و نشاسته نیز میتواند در کاهش وزن مؤثر باشد. توصیه میشود در تنظیم رژیم غذایی خود، بهتر است از مشاوره یک تغذیهشناس یا پزشک تغذیه استفاده کنید.
۳- ورزش منظم:
انجام ورزشهای منظم و متنوع میتواند بهبود قابلتوجهی در کاهش چاقی داشته باشد. انجام ورزشهایی مانند دو، شنا، کوهنوردی، پیادهروی سریع و تمرینات مقاومتی میتواند به افزایش سوختوساز بدن و سوزاندن چربیهای اضافی کمک کند. توصیه میشود حداقل ۳ تا ۵ روز در هفته و حداقل ۳۰ تا ۶۰ دقیقه در هر جلسه، ورزش منظم انجام داده شود. همچنین، انتخاب ورزشی که لذتبخش است و با سطح تناسب بدنی فرد سازگاری دارد، میتواند موجب افزایش انگیزه و استمرار در فعالیت بدنی شود. در صورت نیاز، مشاوره و همراهی یک مربی ورزشی متخصص نیز میتواند بهبود و پیشرفت در ورزش و کاهش چاقی را تسهیل کند.
۴- رژیمهای سخت:
در مواردی که نیاز به کاهش وزن سریعتر و شدیدتر است، میتوان از رژیمهای غذایی با محدودیتهای شدیدتر استفاده کرد؛ البته باتوجهبه نظر پزشک یا تغذیهشناس. این رژیمها معمولاً شامل محدودیت کالری، کنترل مصرف ماکرونوتریئنتها (پروتئین، چربی و کربوهیدرات) و استفاده از روشهای خاصی مانند روشهای پستانداری میشوند. بااینحال، مهم است که این رژیمها تحت نظارت و کنترل پزشکان و تغذیهشناسان متخصص قرار گیرند، زیرا ممکن است نیازمندیهای خاص و نیازهای بدنی فرد را نادیده بگیرند و به وضعیت سلامتی او آسیب برسانند.
در نهایت، برای درمان چاقی ژنتیکی لازم است تا رویکردهای گستردهتری مورد استفاده قرار گیرد. این شامل مشاوره و کمک از متخصصان مختلف مثل پزشکان عمومی، تغذیهشناسان، مربیان ورزشی و روانشناسان است. همچنین، تغییر سبک زندگی به سمت فعالیت بدنی منظم، مدیریت استرس، بهبود کیفیت خواب و ایجاد عادات سالم غذایی در طول عمر میتواند به کنترل و کاهش چاقی ژنتیکی کمک کند.
بهترین راه برای لاغر شدن (حتی اگر درگیر چاقی ژنتیکی هستید)
با وجود اینکه برخی افراد به دلیل عوامل ژنتیکی مستعد چاقی هستند، اما با انتخاب رویکردهای درست میتوان وزن را مدیریت و بدن را به شکل مطلوبی درآورد. یکی از کارآمدترین روشها برای کاهش وزن حتی در افراد دارای تاریخچه چاقی خانوادگی، رژیم غذایی ایت ایزلی است. رژیم ایت ایزلی بر مبنای تغذیه با پروتئین بالا و کربوهیدرات و چربی پایین است که میتواند سوختوساز بدن را بهصورت مؤثری افزایش دهد.
این رژیم باعث کاهش وزن بدون احساس گرسنگی میشود و میتوان حتی تا ۲-۳ کیلو در هفته وزن کم کرد. البته تحت نظارت پزشک غذایی صورت میگیرد؛ بنابراین رژیم ایت ایزلی بهترین گزینه برای افراد مبتلا به چاقی ژنتیکی نیز هست تا بتوانند با کنترل وزنشان سلامت بهتری داشته باشند. این رژیم برای نوشیدنی و غذا به شما آزادی عمل میدهد تا بتوانید با کنترل کالری همچنان از غذاهای دلخواه خود مصرف کنید.